Anne Wesseling

Helene Kröller-Müller

Vrijwel iedereen heeft wel eens van het Kröller-Müller Museum gehoord. Maar wat is dat voor een museum en waar komt die naam vandaan? Download Helene Kröller-Müller, lees het levensverhaal van Nederlands invloedrijkste kunstverzamelaar, maak kennis met haar markante persoonlijkheid en ontdek wat zij had met Vincent van Gogh.

Wil je meer van deze Pikas lezen ?

Helene Kröller-Müller

Anne Wesseling


Het Kröller-Müller Museum bestaat 75 jaar. Dus Pikas presenteert: Helene Kröller-Müller!

Lees in twintig minuten het verhaal van haar leven, ontdek hoe zij haar kunstverzameling aanlegde en waarom het werk van Vincent van Gogh voor haar zo belangrijk was. Tot slot: Helenes bijzondere relaties, het lot van de collectie tijdens de Tweede Wereldoorlog en drie schitterende portretten die je in het Kröller-Müller Museum gezien moet hebben. Alles voor de kunst!


De roep van de kunst

Ik verzamel om aan de toekomst dat te geven, wat mij lijkt het beste in het leven.

Het is een kenmerkend citaat van Helene Kröller-Müller - de kunstverzamelaarster die aan het begin van de vorige eeuw een van de belangrijkste particuliere collecties van Nederland bijeenbracht. Tevens was ze de drijvende kracht achter het ontstaan van het Kröller-Müller Museum in Otterlo, waarvan ze de eerste directeur was. Een vrouw die nadacht, ook over haar eigen leven, en die zich graag schriftelijk uitdrukte - haar biografe Eva Rovers kreeg de beschikking over een kist met 3500 brieven en andere persoonlijke documenten, die een bijzonder kijkje geven in de gevoelswereld van een vrouw die niet alleen boven zichzelf, maar ook boven haar tijd uitsteeg. Want Helene Kröller-Müller hééft ons nagelaten wat haar het beste leek in het leven. Daarvan kunnen de meer dan 300.000 bezoekers van het Kröller-Müller Museum jaarlijks getuigen.
Maar wie was die vrouw, die Van Goghs verzamelde in een tijd dat Van Gogh nog níet de roem had die hij vandaag de dag heeft? In haar jeugd in Duitsland wijst niets erop dat Helene een van de belangrijkste particuliere kunstverzamelaars van haar tijd zal worden. Het verhaal van haar leven begint in 1868, in het Duitse plaatsje Horst.


Een burgerlijk gezin

Julie Emma Laura Helene Müller wordt op 11 februari 1868 geboren in het Duitse plaatsje Horst,in de buurt van Essen, en groeit op in Dortmund en Düsseldorf. Ze is het derde van vier kinderen. Het gezin Müller maakt deel uit van het Bildungsbürgertum, een soort van nieuwe rijken die cultuur hoog in het vaandel hebben. De firma Müller, die haar vader heeft opgericht, wordt groot door de handel in ijzererts. Maar culturele bagage is belangrijk om aanzien te hebben.
Helene is een ernstig en ijverig kind dat nette kleren draagt en goed haar best doet op school. Haar opvoeding is die van alle welopgevoede meisjes in die dagen: gründlich. Ze krijgt goed onderwijs, maar wordt op de Höhere Töchterschule toch vooral voorbereid op een leven als echtgenote en moeder. Helene is een serieuze tiener. Ze leest veel liever Goethe en Schiller dan dat ze gaat feesten. Ze wil ook graag verder leren en zélf lerares worden - dan zou ze haar kennis kunnen doorgeven en met anderen delen.
Maar het is in haar tijd en in haar sociale omgeving nog een uitermate rare gedachte dat een vrouw zou gaan werken. Hoe goed Helene ook kan leren, en hoewel zelfs haar vader haar bestempelt als een ‘eersteklas leerrat’, het is vooral de bedoeling dat er een goede partij voor haar gevonden wordt.


Helene en Anton

Als ze een jaar of dertien is, ontmoet Helene voor het eerst Anthony George Kröller, die net bij het bedrijf van haar vader betrokken is geraakt. Anton is twintig, een Rotterdammer die met zijn ronde ogen wat verbaasd de wereld in blikt. Zijn oudere broer Willem heeft zich bij het bedrijf Müller ingekocht na het winnen van een loterij en Anton logeert een tijdje bij de Müllers terwijl hij ervaring opdoet bij de firma waar hij ook zal gaan werken.
Als Helene hem opnieuw ontmoet, is ze achttien. Ze heeft inmiddels haar schoolopleiding afgerond. Dat betekent eigenlijk vooral dat ze goed een huishouden kan bestieren: ze zit voor aan de koffietafel, kiest het menu, ondervraagt de kokkin over de rekeningen, heeft de leiding in de keuken, ze handwerkt en verstelt wasgoed … en is jaloers op haar oudere broer Gustav, die wél verder mag leren en zich niet hoeft te onderwerpen aan wat anderen van hem willen.
Anton Kröller is een goede jongen. Helene vindt hem leuk. Als ze zich een keer bezeert, rent hij bijna in paniek de straat op om een dokter te halen - ja, inderdaad, hij is dol op Helene. Er wordt aangestuurd op een huwelijk. Helene is achttien. Ze twijfelt.
Dan roept haar vader haar bij zich in zijn kantoor. Zowel hijzelf als zijn compagnon Willem Kröller zijn eigenlijk overwerkt en beginnen de grip op het bedrijf te verliezen - Anton is degene die de zaak kan redden. ‘Helene, als je het op de een of andere manier kan doen, dan doe het,’ zegt hij ernstig, ‘want ik heb hem nodig.’


  • app store
  • google play